Home / Branches / Onderwijs
Branche · Onderwijs
Schoolverlichting: LED voor basisscholen, middelbare scholen en gymzalen
Goed licht helpt leerlingen zich te concentreren en verlaagt tegelijk de energierekening van de school. Wij renoveren en vernieuwen verlichting op scholen met als doel: maximale energiebesparing, met behoud of verbetering van de lichtkwaliteit. Op deze pagina leest u aan welke eisen schoolverlichting moet voldoen, hoeveel licht elke ruimte nodig heeft en wat LED oplevert.
Op deze pagina
01
Eisen aan verlichting in scholen
Leerlingen kijken de hele dag afwisselend naar hun tafel, het bord en een scherm. Dat vraagt meer van het licht dan alleen genoeg lux.
Slecht licht maakt leerlingen en leerkrachten sneller moe en geeft hoofdpijn. Goede LED-verlichting geeft rustig, flikkervrij licht zonder verblinding, en zet het licht waar het nodig is: op de tafels en op het bord. Dit zijn de punten waar we op letten.
| Eis | Wat het betekent | Richtwaarde klaslokaal |
|---|---|---|
| Lichtniveau | Genoeg licht op tafels en bord | 300 lux op de tafels, 500 lux op het bord |
| Verblinding | Geen felle lichtpunten in beeld of weerspiegeling op schermen | UGR 19 of lager |
| Kleurweergave | Kleuren zien er natuurlijk uit, belangrijk bij tekenen en lezen | Ra 80 of hoger |
| Flikkering | Rustig licht zonder zichtbare of onbewuste flikkering | Flikkervrije driver |
| Kleurtemperatuur | Fris, neutraal licht voor concentratie | Meestal 4000 K |
| Gelijkmatigheid | Geen donkere hoeken of plekken | minimale gelijkmatigheidsindex van ≥ 0,6 |
Richtwaarden volgens NEN-EN 12464-1, indicatief. Bij de verlichtingscan meten we wat er nu is.
02
Hoeveel licht is nodig in een school?
De norm NEN-EN 12464-1 geeft per ruimte een minimaal lichtniveau.
Een klaslokaal vraagt minder licht dan een tekenlokaal of laboratorium, en een gang minder dan een bibliotheek. Door per ruimte de juiste hoeveelheid licht te kiezen, voorkomen we zowel te donkere lokalen als onnodig verbruik.
| Ruimte | Lichtniveau (circa) |
|---|---|
| Klaslokaal, basis- en voortgezet onderwijs | 300 lux |
| Klaslokaal, volwassenen- en avondonderwijs | 500 lux |
| Schoolbord (verticaal) | 500 lux |
| Teken- en handvaardigheidslokaal | 500 lux |
| Praktijklokaal en laboratorium | 500 lux |
| Computerlokaal | 300 lux |
| Bibliotheek, leesplekken | 500 lux |
| Docentenkamer | 300 lux |
| Gymzaal | 300 lux |
| Aula en kantine | 200 lux |
| Gangen en trappenhuizen | 100 lux |
Gemiddelde verlichtingssterkte op het werkvlak, indicatief. Waar nodig maken we een lichtberekening.
03
Eisen per ruimte binnen scholen
Een school bestaat uit heel verschillende ruimten. Elke ruimte krijgt de oplossing die erbij past.
Het grootste verbruik
Klaslokalen
Typische situatie
Inlegarmaturen met 2 of 4 TL-lampen in een systeemplafond, vaak met te weinig licht of defecte lampen.
Onze aanpak
Eén op één vervangen door LED-panelen voor systeemplafonds, flikkervrij en met lage verblinding. Aparte schakeling voor de bordverlichting en de raamzijde, eventueel met daglichtregeling. Afwezigheidsdetectie zet het licht uit als het lokaal leeg is.
Lang aan
Gangen, trappenhuizen en werkplekken
Typische situatie
TL- of PL-verlichting die de hele dag brandt, ook als er niemand is. Steeds vaker staan er werkplekken voor leerlingen in de gang.
Onze aanpak
LED-armaturen met aanwezigheidsdetectie en een lage basisstand. Bij werkplekken extra licht op de tafels, zoals bij Basisschool De Wilge.
Balwerend
Gymzaal
Typische situatie
Sportarmaturen met TL-lampen achter een balwerend rooster.
Onze aanpak
Renovatie van de bestaande sportarmaturen naar LED. Dat geeft een vergelijkbare besparing als nieuwe armaturen tegen veel lagere kosten. Lees meer op onze pagina over sportverlichting.
Sfeer en functie
Aula, kantine en docentenkamer
Typische situatie
Halogeenspots en PL-downlights met een hoog verbruik en korte levensduur.
Onze aanpak
Vervanging door LED-spots en LED-downlights. Waar gewenst dimbaar, zodat de aula ook geschikt is voor bijeenkomsten en voorstellingen.
Vaak vergeten
Toiletten, bergingen en technische ruimten
Typische situatie
Licht dat blijft branden omdat niemand het uitzet.
Onze aanpak
LED-armaturen met bewegingssensor, volledig automatisch. Een kleine ingreep met een snelle terugverdientijd.
04
Wetgeving en subsidies voor scholen
Door vakanties brandt het licht op een scholen wat minder uren dan in een kantoor, maar de totale energiebesparing van de verlichting is een aanzienlijk deel . Na de verlichtingscan krijgt u een terugverdienberekening voor uw school. Daarnaast spelen wetgeving en subsidie een rol.
Informatieplicht
Elke 4 jaar rapporteren
Het schoolbestuur meldt welke maatregelen zijn genomen. Wij leveren de cijfers van de verlichting.
DUMAVA
Subsidie voor maatschappelijk vastgoed
Scholen kunnen subsidie krijgen voor verduurzaming, voor losse maatregelen of een groter project. Vraag aan voordat u opdracht geeft.
Frisse Scholen
Programma van Eisen
Veel schoolbesturen gebruiken het Programma van Eisen Frisse Scholen als ambitie voor het binnenklimaat. Goed licht is daar een onderdeel van.
Energiebesparingsplicht
Bij meer dan 50.000 kWh of 25.000 m³ gas per jaar
Ook scholen moeten dan energiebesparende maatregelen nemen die zich binnen 5 jaar terugverdienen. LED-verlichting is daar vaak één van.
Regelingen en voorwaarden veranderen regelmatig. Bij een renovatieopdracht zoeken wij uit wat er op dat moment voor uw school geldt.
05
Rekenvoorbeeld: een basisschool met 150 armaturen
Een veelvoorkomende situatie: een basisschool met 150 inlegarmaturen met 2 × 36 W TL-lampen. Inclusief het oude voorschakelapparaat verbruikt elke armatuur ongeveer 85 W. Onze LED-panelen van 25W geven minimaal evenveel en vaak meer licht. Het licht brandt 9 uur per dag, 200 dagen per jaar.
22.950 kWh
verbruik per jaar nu
6.750 kWh
verbruik per jaar met LED
−70%
16.200 kWh minder stroomverbruik per jaar
± € 3.240
lagere energiekosten per jaar, bij € 0,20 per kWh
Met afwezigheidsdetectie in lokalen, gangen en toiletten komt daar vaak nog een besparing bij. Wat het voor uw school oplevert, hangt af van de huidige armaturen, de branduren en uw stroomprijs.
06
Referenties: scholen en gymzalen
Van basisschool tot lyceum. Een overzicht van onderwijsgebouwen waar wij de verlichting hebben gerenoveerd of vernieuwd.
Basisschool
OBS De Springbok, Den Haag

69% energiebesparing, 80.000 branduren levensduur
Was: Inlegarmaturen 2 × 36 W TL, te weinig licht en veel defecten
Nu: Eén op één vervangen door LED-panelen van 34 W
Gymzalen
Gemeente Leiden gymzalen

>60% energiebesparing, flink meer licht
Was: Sportarmaturen met verouderde TL
Nu: Armaturen behouden, retrofit LED-buizen van 160 lm/W
Basisschool
De Hummelingschool

54% energiebesparing, fors meer licht
Was: Inbouwarmaturen met afwijkende maten
Nu: Nieuwe armaturen met speciaal ontworpen frames, LED-downlights en LED-wandarmaturen
Voortgezet onderwijs
Rijnlands Lyceum Sassenheim

50% energiebesparing, gelijk of beter lichtniveau
Was: Conventionele 58 W T8-verlichting in de lokalen
Nu: Gerenoveerd met behoud van het chassis
Voortgezet onderwijs
Visser 't Hoofd Lyceum, Leiden

± 40% energiebesparing in fase 1
Was: Oude verlichting in gangen, aula en gymzalen
Nu: Nieuwe armaturen in de gangen, sportarmaturen in de gymzalen gerenoveerd
Basisschool
Basisschool De Wilge

Comfort goed licht op nieuwe werkplekken in de gangen
Was: Te weinig licht voor leerlingen die in de gang werken
Nu: Nieuwe verlichting en extra spots boven de werkplekken
07
Veelgestelde vragen over verlichting op scholen
Staat uw vraag er niet bij? Bel of mail ons gerust.
Hoeveel bespaart een school met LED-verlichting?
Meestal 60 tot 70% op het stroomverbruik van de verlichting. Bij OBS De Springbok in Den Haag was dat 69%. Met afwezigheidsdetectie in lokalen, toiletten en bergingen komt daar vaak nog een besparing bij.
Hoeveel lux is nodig in een klaslokaal?
Volgens NEN-EN 12464-1 minimaal 300 lux op de tafels in het basis- en voortgezet onderwijs, en 500 lux in lokalen voor volwassenenonderwijs. Op het schoolbord is 500 lux nodig. Tekenlokalen, praktijklokalen en laboratoria vragen ook 500 lux.
Welke kleurtemperatuur is het beste in een klaslokaal?
Meestal kiezen we warm wit binnen Primair Onderwijs en neutraal wit 4000K vanaf Voortgezet Onderwijs. In ruimten waar het gezelliger mag, zoals een aula of kantine, kan warmer licht.
Moeten de armaturen vervangen worden, of kan renovatie?
Dat hangt van de ruimte af. In klaslokalen met een systeemplafond vervangen we inlegarmaturen vaak één op één door LED-panelen. In gymzalen kunnen de sportarmaturen meestal blijven en bouwen we ze om naar LED, wat veel kosten scheelt.
Is aanwezigheidsdetectie zinvol in een school?
Ja, vooral als afwezigheidsdetectie: de leerkracht zet het licht zelf aan en de sensor zet het uit als het lokaal leeg is. In toiletten, bergingen en gangen kan het licht volledig automatisch. We stemmen het type sensor en de gevoeligheid af op de ruimte, zodat het licht niet uitvalt tijdens de les.
Kunnen de werkzaamheden buiten schooltijd?
We plannen de montage in overleg met de school, bijvoorbeeld in een vakantie of na schooltijd, zodat de lessen gewoon door kunnen gaan.
Is er subsidie voor LED-verlichting op scholen?
Scholen vallen onder de DUMAVA-regeling voor maatschappelijk vastgoed. Die gaat meestal één keer per jaar open. Belangrijk is dat u de subsidie aanvraagt voordat u opdracht geeft. Wij kijken bij een renovatieopdracht of en hoe de verlichting daarin past.
Wat levert LED op voor uw school?
Tijdens een gratis verlichtingscan meet Stefan het lichtniveau in de lokalen, brengt hij alle armaturen in kaart en krijgt u een voorstel met besparing, terugverdientijd en subsidiekansen.
info@energyfirst.nl · Bijdorpstraat 59, Voorschoten